Prawnik odpowiada na pytania farmaceutów11 marca 2013

Na pytania Czytelników Farmacji Praktycznej odpowiada Marta Wilczyńska, prawnik w kancelarii adwokata Bartłomieja Kochlewskiego, adwokata specjalizującego się w prawie pracy i regulacjach dotyczących branży farmaceutycznej

Aktualnie jestem kierownikiem apteki. Mojemu pracodawcy kończy się umowa najmu lokalu. Właściciel lokalu nie chce mu jej przedłużyć i zwrócił się z propozycją, abym to ja przejął lokal. Jakich konsekwencji i przeszkód mogę się spodziewać ze strony pracodawcy oraz jakie będą problemy z uzyskaniem koncesji. Nie chcę, by apteka zbyt długo była nieczynna…

Przed rozpoczęciem negocjacji w sprawie zawarcia umowy najmu należy przede wszystkim najpierw rozwiązać z pracodawcą stosunek pracy – w przeciwnym razie będzie on mógł zarzucić pracownikowi działanie na jego niekorzyść. W konsekwencji może to doprowadzić do dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę, a także roszczeń o odszkodowanie z jego strony. Co do zezwolenia na prowadzenie apteki – zgodnie z art. 99 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U.2001.126.1381 ze zm.), jest ono wydawane osobom fizycznym, osobom prawnym oraz niemającym osobowości prawnej spółkom prawa handlowego. Ponadto zezwolenie na prowadzenie apteki zawsze wydawane jest dla konkretnego podmiotu prowadzącego działalność apteczną pod danym adresem, nie zaś dla apteki jako dla lokalu. Oznacza to, że planując prowadzenie apteki należy wystąpić o wydanie zezwolenia bezpośrednio na nową osobę prawną czy też niemającą osobowości prawnej spółkę prawa handlowego. Dopiero mając takie zezwolenie można rozpocząć prowadzenie apteki.

 

Zima się kończy więc chciałbym zawczasu zapytać, jakie możliwości prawne ma kierownik apteki, żeby wymusić na właścicielu apteki (nie jest farmaceutą) zakup klimatyzacji? W upalne dni temperatura w naszym lokalu aptecznym dochodzi do 29 st. C…

Kwestie związane z wyposażaniem apteki w urządzenia wentylacyjne określa § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki (Dz.U.2002. 171.1395 ze zm.). Wskazuje on precyzyjnie, że poszczególne pomieszczenia w placówce wyposaża się w odpowiednie urządzenia zapewniające minimum 1,5-krotną wymianę powietrza w ciągu godziny. Ponadto pomieszczenia apteki przeznaczone na izbę recepturową, izbę do sporządzania produktów leczniczych, homeopatycznych i zmywalnię muszą posiadać odpowiednie urządzenia wentylacyjne zapewniające minimum 2-krotną wymianę powietrza w ciągu godziny.

Dodatkowo, pomieszczenia apteki, w których są sporządzane, wydawane i przechowywane produkty lecznicze oraz wydawane i przechowywane wyroby medyczne, muszą być wyposażone w urządzenia eliminujące nadmierne nasłonecznienie. Natomiast pomieszczenia, w których są przechowywane leki cytostatyczne, muszą spełniać wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy określone w przepisach dla zakładów opieki zdrowotnej, które również przewidują konieczność zapewnienia wentylacji pomieszczeń.

Warto pamiętać, że obowiązek zapewnienia w pomieszczeniach apteki odpowiedniej temperatury i wentylacji ciąży na właścicielu placówki. Reguluje go treść przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy – m.in. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U.1997.129.844 ze zm.). Przykładowo, zgodnie z treścią § 32 ust. 1 i § 33 wskazanego rozporządzenia, w pomieszczeniach pracy powinna być zapewniona wymiana powietrza wynikająca z potrzeb użytkowych i funkcji tych pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności oraz zanieczyszczeń stałych i gazowych. Z kolei w pomieszczeniach pracy, w których następuje wydzielanie się ciepła przez promieniowanie w ilości przekraczającej na stanowiskach pracy wartość określoną w tym przepisie (tj. 2500 kJ x godz./m2), należy stosować nawiewną wentylację miejscową. Jeżeli lokal apteki nie spełnia tych norm, można naciskać na właściciela, aby dostosował warunki pracy do tych przewidzianych przepisami prawa.

 

Jak wygląda zezwolenie na prowadzenie apteki w przypadku jej prowadzenia przez spółkę jawną? Czy podmiotem takiego zezwolenia jest sama spółka jawna, czy wspólnicy spółki jawnej (tak jak w przypadku spółki cywilnej)? Pytam, bo chciałbym uniknąć konieczności zmiany zezwolenia (obecnie koszt prawie 4 tys. zł) w przypadku zmiany np. nazwiska lub adresu zamieszkania przez jednego ze wspólników.

Zgodnie z przepisami prawo do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ma osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego. Mówi o tym dokładnie treść art. 99 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U.2001.126.1381 ze zm.).

A zatem w tej sytuacji podmiotem, który może uzyskać zezwolenie na prowadzenie apteki, jest spółka jawna niemająca osobowości prawnej, nie zaś jej wspólnicy.

 

Znalazłem aptekę, w której mogę odbyć staż, ale niestety jest to apteka bez receptury. Chcę więc uczyć się receptury jednocześnie w innej aptece, która daje taką sposobność. Czy prawo dopuszcza taką możliwość?

Owszem. Możliwe jest wykonywanie części zajęć praktycznych w ramach praktyki w aptece realizującej leki recepturowe, a części w innej aptece, nie realizującej takich leków. Wskazują na to konkretne przepisy prawa. W § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie odbywania praktyki w aptece przez technika farmaceutycznego (Dz.U.2002.126.1082 ze zm.) ustawodawca wskazał, że praktykę odbywa się w aptece zapewniającej świadczenie usług farmaceutycznych co najmniej w zakresie, o którym mowa w art. 86 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Oznacza to, że co do zasady praktyka powinna odbywać się w aptece, w której sporządzane są leki recepturowe. Powyższe rozporządzenie dopuszcza jednak możliwość odbywania praktyki w aptece np. nie realizującej leków recepturowych, pod warunkiem umożliwienia praktykantowi odbycia części zajęć praktycznych w innej aptece, która te warunki spełnia. Również w sytuacji, gdy praktyka nie może być kontynuowana w danej aptece, dopuszcza się odbywanie dalszej części praktyki w innej placówce, pod warunkiem, że zmiana ta umożliwi pełną realizację programu praktyki.

 

Kogo musi zawiadomić kierownik apteki, gdy wybiera się na dwutygodniowy urlop?

Ustanowienie zastępstwa kierownika apteki na czas dłuższy niż 30 dni wymaga powiadomienia w formie pisemnej wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego i okręgowej izby lekarskiej. Mówi o tym § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz.U.2002.187.1565 ze zm.).

Warto jednak pamiętać, że w przypadku urlopu kierownik apteki jest zobowiązany do wyznaczenia własnego zastępcy na czas swojej nieobecności. Sytuację taką reguluje szczegółowo art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U.2001.126.1381 ze zm.), zaś osobę spełniającą wymogi zastępcy kierownika apteki (do jego zastępowania w trybie określonym w art. 95 ust. 4 pkt 5 wskazanej ustawy) określa precyzyjnie art. 2b ust. 1 pkt 1, 2 i 5-7 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz.U.2003.9.108 ze zm.).

 

Jaka jest odpowiedzialność finansowa kierownika apteki w wyniku podpisania umowy na realizację recept NFZ? Jaka jest odpowiedzialność finansowa wobec właściciela? Jaka jest odpowiedzialność wobec pacjenta, np. w sprawie cywilnej?

Zagadnienia związane z zawieraniem i wykonywaniem umów z Narodowym Funduszem Zdrowia na wydawanie refundowanego leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego na receptę („umów na realizację recept”) regulowane są przez przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych

(Dz.U.2011.122.696 ze zm.). Na podstawie art. 41 ust. 1 i 3 wskazanej ustawy umowa na realizację recept zawierana jest pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia i podmiotem prowadzącym aptekę, przy czym podpisywana jest ona również przez kierownika apteki. Oznacza to, że podmiot prowadzący aptekę jest odpowiedzialny za prawidłowe wykonywanie umowy na realizację recept, zaś w przypadku konieczności zwrotu refundacji dokonuje jej podmiot prowadzący aptekę, nie bezpośrednio kierownik apteki.

Odpowiedzialność finansowa kierownika apteki wobec podmiotu prowadzącego aptekę zależna będzie natomiast od tego, czy kierownik apteki świadczy pracę na podstawie umowy o pracę, czy też jest zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej.

W przypadku umowy o pracę odpowiedzialność kierownika apteki jako pracownika ograniczona jest – na podstawie przepisów art. 114-122 Kodeksu pracy – do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego kierownikowi apteki w dniu wyrządzenia szkody (tylko w przypadku umyślnego wyrządzenia szkody kierownik apteki byłby zobowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości, a należy wskazać że ciężar dowodu w tej sytuacji spoczywa na pracodawcy). Z kolei na podstawie umowy cywilnoprawnej odpowiedzialność kierownika apteki jest szersza – co do zasady odpowiada on za wyrządzenie szkody zarówno z winy umyślnej, jak i nieumyślnej i to w pełnej wysokości.

Również w przypadku odpowiedzialności cywilnej względem pacjenta za szkodę wyrządzoną mu z związku z wydaniem niewłaściwego leku przez kierownika apteki odpowiedzialność kierownika apteki zależeć będzie od podstawy jego zatrudnienia w aptece (umowa o pracę kontra umowa cywilnoprawna).

W przypadku umowy o pracę odpowiedzialność ta podlega wskazanym powyżej ograniczeniom wynikającym z Kodeksu pracy. W przypadku umowy cywilnoprawnej – jest szersza, tj. kierownik apteki odpowiada za szkodę w pełnej wysokości.

Prześlij dalej