Jednoskładnikowa tabletka antykoncepcyjna23 grudnia 2013

Stosowanie jednoskładnikowych pigułek antykoncepcyjnych jest doskonałą alternatywą dla złożonych preparatów estrogenowo-progestagenowych, np. w przypadkach, w których tabletka dwuskładnikowa jest przeciwwskazana

Mechanizm działania doustnej antykoncepcji progestagenowej, czyli POP (Progesteron Only Pill) zależy od aktywności substancji czynnej oraz jej dawki.

Tabletki podawane w bardzo niskiej dawce (

Przy średniej dawce – hamują rozwój pęcherzyków owulacyjnych (na pewnym etapie), przez co konsekwentniej hamują owulację (97-99 proc. cykli), powodując te same zmiany śluzu szyjki, jak przy bardzo małej dawce.

Z dużą dawką wiąże się całkowite zahamowanie procesu owulacji oraz zmiany w błonie śluzowej macicy uniemożliwiające implantację jaja. W farmakodynamice „minipigułce” progestagenowej przypisuje się wiele działań. Od procesu hamowania osi przysadkowo-podwzgórzowej (hamuje pulsację GnRH) i zahamowanie owulacji, przez zmiany śluzu szyjkowego do hamowania perystaltyki jajowodów i ruchu nabłonka rzęskowego włącznie.

Udowodniono, że po 30 minutach od przyjęcia dezogestrelu w dawce 75 μg dochodzi do zagęszczenia śluzu szyjkowego, a ze szczytem przypadającym na 3-4 godzinę, co skutecznie uniemożliwia penetrację plemników do jamy macicy i jajowodów.

 

Kiedy stosować tabletki POP

Istnieje wiele sytuacji klinicznych, w których stosowanie złożonej antykoncepcji jest przeciwwskazane, a gdzie z powodzeniem można zastosować POP. Należą do nich m.in.:

  • okres laktacji,
  • wiek >35 r.ż.,
  • palenie tytoniu,
  • wiek okołomenopauzalny,
  • padaczka,
  • współistniejące choroby układu sercowo-naczyniowego
  • oraz aktywne choroby narządów rodnych (endometrioza, adenomyoza, czy mastopatia).

 

Minitabletki zawierają 75 μg dezogestrelu. Znalazły one również zastosowanie jako tzw. „ratunkowa antykoncepcja”, czyli antykoncepcja stosowana po stosunku (dawka 1,5 mg – lewonogestrelu jednorazowo do 72 godzin.

 

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych doustnej antykoncepcji od kilkunastu lat pozostaje tematem przewodnim.

Szereg badań klinicznych potwierdza, że występowanie epizodów zakrzepowo-zatorowych u kobiet przyjmujących doustnie steroidy płciowe jest w głównej mierze związane z estrogenowym składnikiem tabletek złożonych oraz z aktywnością androgenną syntetycznych progestagenów. „Nowe POP-y” są w pewnym stopniu pozbawione ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych. Inne dane epidemiologiczne wskazują, że progestageny takie jak lewonorgestrel, noretyndron i norgestymat wykazują niższe ryzyko wystąpienia incydentów zakrzepowych niż dezogestrel i drospirenon.

W badaniach przeprowadzonych dla noretyndronu w dawce 0,35 mg i 75 μg dezogestrelu ostatecznie uzyskano wynik odpowiadający grupie placebo. Można na tej podstawie wnioskować, iż są one równie skuteczną formą zapobiegania niechcianej ciąży, jak preparaty dwuskładnikowe.

 

autor:
prof. dr hab. n. med.
Violetta Skrzypulec-Plinta
ginekolog, seksuolog, endokrynolog,
kierownik Katedry Zdrowia Kobiety Śląskiego
Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Prześlij dalej